ثبت ملی آیین مجمه چاشت در فرامرزکلای سوادکوه

“مجمه چاشت”، آیینی است که از دوران گذشته تا کنون نسل به نسل در روستای فرامرزکلای سوادکوه شمالی به مناسبت روز 26 عیدماه برای ایجاد صله رحم و شادی درگذشتگان برگزار می شود.

“مجمه چاشت”، آیینی که از دوران گذشته تا کنون نسل به نسل در روستای فرامرزکلای سوادکوه شمالی به مناسبت روز 26 عیدماه برای ایجاد صله رحم و شادی درگذشتگان برگزار می شود با حضور مدیرکل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری استان مازندران به عنوان میراث معنوی ثبت ملی شد.

منظور از “مجمه چاشت”، غذا در همان سینی مسی است که در زبان محلی به آن مجمه گفته می شود و “چاشت” همان خوردن غذا در هنگام ظهر است.

 در روز 26 عیدماه مادران در خانه به اندازه توان غذاهایی تهیه می کنند که 100 درصد غذاها حاصل دسترنج خودشان است؛ سپس همه غذاها در درون سینی مسی چیده شده و روی سر زنان قرار داده و به تکیه محل سکونت خود می برند و در بین مهمانانی که از نقاط مختلف آمده اند پخش می شود.

هر 5 الی 4 نفر دور یک مجمه جمع شده و در همین مجمه غذا می خورند به همین سبب آن را “مجمه چاشت” نامیده اند.

این آیین برای ایجاد شادی روح درگذشتگان و همچنین نوعی دید و بازدید خانواده ها است و در این آیین ها می توان میراث معنوی خود را به همگان نشان دهیم.

احمد باوند سوادکوهی محقق تاریخ درباره آیین “مَجمِه چاشت” که در روز 26عیدماه در تاریخ تبری در روستای فرامرزکلای شهرستان سوادکوه شمالی برگزار می شود، می گوید: 26عیدماه برمی گردد به تاریخ تبری مازندران که معادل اسفند ماه تاریخ شمسی که در دوم مرداد سال تبری آغاز می شود و به دلیل آنکه عیدماه آخرین ماه سال تبری است مردم مازندران به این مناسبت جشنی برگزاری می کردند.

وی درباره فلسفه جشن 26 عیدماه، افزود: در برخی از افسانه ها آمده است که وقتی ضحاک بر اسکندر غلبه کرد خبر پیروزی خود را به کوه نشینان می دهد و کوه نشینان با آتش زدن گون خبر این پیروزی را به دشت نشینان می دهند؛ در آنجا فریدون دستور می دهد که ضحاک را به کوهستان برده و وی را در آنجا زندانی کنند و سپس با دستور فریدون به یاد مردگانی که به دست ضحاک کشته شدند شمع روشن کردند و با رفتن به سر مزارشان به نوعی از آنان تجلیل می کنند، بنابراین این آیین از آن دوران تا کنون حدود 8 هزار سال در مازندران مرسوم بود.

باوند تصریح می کند: به مناسبت جشن 26 عیدماه در روستای فرامرزکلای شهرستان سوادکوه شمالی آیینی به نام “مَجمِه چاشت” با قدمت حدود هزار ساله برگزار می شود.

وی درباره علت اینکه روستای فرامرزکلا به عنوان پایلوت ثبت معنوی “مجمه چاشت” قرار گرفت، می گوید: آیین “مجمه چاشت” به سبب آنکه در کل استان مازندران تنها در روستای فرامرزکلا به روش نیاکانمان هنوز درحال برگزاری است بنابراین این آیین در این منطقه به ثبت معنوی می رسد.

این محقق با اشاره به اینکه برای ثبت هر اثری باید به اسم محلی آن توجه شود و قدمت تاریخی داشته باشد و درباره آن کتاب ها و مقالات مختلف نوشته شود، تصریح می کند: درباره آیین “مجمه چاشت” روستای فرامرزکلا در کتاب «آیین های کهن ایران» اشاره شد و نیز در مقالات مختلف در این باره بحث و همچنین فیلم مستندی هم در این مورد به نمایش در آمد تا اینکه همه این عوامل سبب ایجاد زمینه ای برای ثبت معنوی این آیین شد.

وی آیین های عید مردگان را دارای سه شاخه می داند و می گوید:  از مهمترین برنامه های 26 عیدماه “مجمه چاشت” است که در روستای فرامرزکلای سوادکوه شمالی اجرا می شود  و نیز کشتی لوچو در امام زاده حسن لاشت که به ثبت معنوی رسید و همچنین بازار سنتی که در امام زاده محمد کتی لته شهرستان سوادکوه شمالی برگزار می شد.

باوند می افزاید: آیین “مجمه چاشت” فرامرزکلا بسیار در بین مازندرانی‌ها شهره بود به طوری که از حوزه بابل، درونکلا، بابلکنار، روستای سیودرکا و همچنین روستای بزچفت مردمانش برای برگزاری این آیین در این منطقه جمع می شدند.

وی تصریح می کند: قبل از برگزاری آیین مجمه چاشت اهالی به سر مزار برای “آستانه تراشی” می رفتند یعنی خس و خاشاک اطراف قبرها را تمیز می کنند.

این محقق تاریخ با بیان اینکه مردم مازندران معتقدند در 26 عیدماه مردگان به خانه و کاشانه خود برمی گردند و چشم انتظارند که بدانند بازماندگان چه اقداماتی برای آنان انجام می دهند، می گوید:  بازماندگان نیز در این ایام خیرات می کنند تا در جشن مردگان شریک باشند اما تنها جشنی است که شادی  در آن زیاد به چشم نمی آید.

باوند با بیان این موضوع که باید نوحه هایی که زنان مازندرانی در هنگام از دست دادن فردی سر می دهند نیز به ثبت برسانیم، تصریح می کند: برخی از زنان در هنگام از دست رفتن فردی به نوحه خوانی می پردازند که در آیین مازندران به آن «نِواجِش» گفته می شود و از سختی ها و مشکلات از دست رفته با صدای نوحه در نواجش‌هایشان ناله می کنند.

وی با اشاره به اینکه 26 عیدماه را نیاکانمان برای صله رحم هر ساله بازماندگان بنا گذاشته اند، گفت: در روستاها پدرانمان دارای آب و خاک هستند منظور از آب، آب کشاورزی و خاک نیز زمین کشاورزی است و در بین کشاورزان بر سر آب و خاک با هم اختلافاتی ایجاد می شد که در آیین “مجمه چاشت” کدورت ها از بین می رفت و با هم در یک سینی غذا می خورند بنابراین این آیین برای آشتی بازماندگان است.

خبرگزاری ایسنا

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.